Jak podręczniki powinny przekazywać wiedzę?


Zmiany w sposobie myślenia następują bardzo powoli. W rezultacie żadna innowacja w strukturze poszczególnych podręczników i ich treści nie powinna być brutalna. Zostaną odrzuceni zarówno przez uczniów, jak i przez nauczycieli – w akcie edukacji rewolucja nie działa. Niemniej jednak każdy, kto ma kontakt z piśmiennictwem, od autorów po studentów, ma świadomość konieczności zmiany rozumienia funkcji informacyjnej podręczników. Możemy to zaobserwować w podręcznikach Nowej Ery.

Jakie stoją ograniczenia przed podręcznikami?

Pierwszym może być zalew szczegółów, których nikt nie może pojąć, nawet po to, aby uzyskać wąski zakres. Co więcej, niemożliwe będzie przeniesienie całej wiedzy bezpośrednio do podręczników. Jej tłum nie poprawi efektów kształcenia, a jedynie spowoduje ”szum informacyjny”. Jak dotąd daleko idący dobór treści stał się koniecznością. Jedyna trudność polega na tym, jakie kryteria należy wziąć pod uwagę przy tym asortymencie.

Wielofunkcyjność współczesnych podręczników

Naturalną konsekwencją wymienionych powyżej powodów konieczności modyfikacji podręczników szkolnych będzie ich wielofunkcyjność. Realizacja przy tym założeniu jest możliwa tylko na drodze radykalnej przebudowy formy i istotnego ograniczenia funkcji danych. To np. wydawnictwa Nowa Era podręczniki ze strony www.taniaksiazka.pl przedstawiają. Na szkoleniach proces ten trwa od jakiegoś czasu, dotyczy głównie tekstu i obejmuje:

  • oddzielenie poszczególnych mniej ważnych treści jednak tekstu;
  • przenoszenie szczegółowych informacji z tekstu głównego na margines strony;
  • zatrzymanie szczegółów i mniejsza ilość ważnych treści z tematem;
  • umieszczanie rekomendacji (lub poleceń) dla strony graficznej;
  • łamanie kluczowego tekstu pytaniami dotyczącymi osobistych spostrzeżeń i doświadczeń ucznia;
  • poprzedzić napisanie sprawy pytaniami wskazującymi, jak to przeczytać;
  • zastąpienie obszaru tekstu jakąkolwiek listą statystyczną, obrazkiem, wykresem albo fotografią z połączonym właściwym zestawem ćwiczeń;
  • ograniczanie gotowych twierdzeń i wyjaśnień na korzyść prywatnych myśli ucznia.

Znaczenie innych funkcji w edukacji

Wszystkie wymienione rodzaje ograniczania funkcji informacyjnej występują już w podręcznikach do przeznaczonych do użytku szkolnego od co najmniej dwudziestu lat. Te również, choć z bardzo odmiennym znaczeniem, mają na celu dowolne stopniowe przejście z funkcją informacyjną bezpośrednio do innych możliwości podręcznikowych, głównie badawczych, samokształceniowych, a także transformacyjnych.

Szkoła autorstwa freepik - pl.freepik.com