Jakie powinny być podręczniki do przedmiotów humanistycznych?

Reforma kształcenia przyniosła kilka ważnych zmian dla szkoły, w tym prawdopodobieństwo wyboru programów nauczania i podręczników. Dlatego nauczyciel stanął przed problemem ich oceny i wyboru tych, które najlepiej pasowaliby do rzeczywistych warunków jego pracy. Wszyscy rozumiemy, że pomimo ujednolicenia wymagań (standardów egzaminacyjnych), metody osiągania tego typu efektywności są bardzo zróżnicowane. Te aspekty wydawnictwa Nowa Era podręczniki starają się brać pod uwagę.

Co więc wziąć pod uwagę przy wyborze podręcznika?

Ogólnie rzecz biorąc, w tych rozważaniach oprócz merytorycznej poprawności, którą posiadają np. Nowa Era podręczniki, należy wziąć pod uwagę:

  • rolę, jaką podręcznik powinien odgrywać w procesie edukacji;
  • jego wielofunkcyjność;
  • proporcje między ilością merytorycznej treści a materiałem edukacyjnym.

Rola podręcznika w nowoczesnych szkołach

Zdanie poprzedzające napisanie egzaminu pokazuje bardzo wyraźnie rozbieżność między ”teorią” – nauką w szkole a ”praktyką” – codzienną aktywnością. Szkoła, niezależnie od wielu zmian, zarówno w obrębie postawionych celów, jak i sposobów ich realizacji, wciąż nie jest w stanie zaspokoić współczesnych potrzeb ucznia. Wydaje się, że jedną z przyczyn tego wciąż nierozwiązanego problemu będzie zbyt mocny dodatek do tradycyjnych procedur dydaktycznych i stereotypów rozważania korzyści dla uczniów. To samo dotyczy konkretnego podręcznika ucznia. Również najlepiej napisana publikacja, w której zwykle pomija się inne możliwości dydaktyczne, jest obecnie rzadko wykorzystywana do osiągania celów współczesnych szkół. Obecnie rola podręcznika jest różnorodna – jego głównym zadaniem jest zawsze wskazywanie sposobów wykorzystania wiedzy, kształtowanie informacji eksploatacyjnych oraz usystematyzowanie informacji najczęściej otrzymywanych przez uczniów pochodzących z innych źródeł, najczęściej spoza szkoły.

Znaczenie podręczników szkolnych

Szczególnie polecany jest podręcznik jako środek dydaktyczny najczęściej stosowany w danym procesie edukacyjnym i to ma bardzo duże znaczenie z wielu względów. Jego skuteczność w uczeniu się nowych treści i kształtowaniu umiejętności zależy od funkcji przypisanych podręcznikowi przez autorów. Funkcje dydaktyczne podręcznika określają najważniejsze cechy jego struktury, zasady doboru informacji edukacyjnych, rozmiar między gotową, prawdziwą wiedzą a pracą do samodzielną pracą oraz między smsem a grafiką.

Szkoła - zdjęcie utworzone przez freepik - pl.freepik.com

Czytaj dalej »

Jak podręczniki powinny przekazywać wiedzę?

Zmiany w sposobie myślenia następują bardzo powoli. W rezultacie żadna innowacja w strukturze poszczególnych podręczników i ich treści nie powinna być brutalna. Zostaną odrzuceni zarówno przez uczniów, jak i przez nauczycieli – w akcie edukacji rewolucja nie działa. Niemniej jednak każdy, kto ma kontakt z piśmiennictwem, od autorów po studentów, ma świadomość konieczności zmiany rozumienia funkcji informacyjnej podręczników. Możemy to zaobserwować w podręcznikach Nowej Ery.

Jakie stoją ograniczenia przed podręcznikami?

Pierwszym może być zalew szczegółów, których nikt nie może pojąć, nawet po to, aby uzyskać wąski zakres. Co więcej, niemożliwe będzie przeniesienie całej wiedzy bezpośrednio do podręczników. Jej tłum nie poprawi efektów kształcenia, a jedynie spowoduje ”szum informacyjny”. Jak dotąd daleko idący dobór treści stał się koniecznością. Jedyna trudność polega na tym, jakie kryteria należy wziąć pod uwagę przy tym asortymencie.

Wielofunkcyjność współczesnych podręczników

Naturalną konsekwencją wymienionych powyżej powodów konieczności modyfikacji podręczników szkolnych będzie ich wielofunkcyjność. Realizacja przy tym założeniu jest możliwa tylko na drodze radykalnej przebudowy formy i istotnego ograniczenia funkcji danych. To np. wydawnictwa Nowa Era podręczniki ze strony www.taniaksiazka.pl przedstawiają. Na szkoleniach proces ten trwa od jakiegoś czasu, dotyczy głównie tekstu i obejmuje:

  • oddzielenie poszczególnych mniej ważnych treści jednak tekstu;
  • przenoszenie szczegółowych informacji z tekstu głównego na margines strony;
  • zatrzymanie szczegółów i mniejsza ilość ważnych treści z tematem;
  • umieszczanie rekomendacji (lub poleceń) dla strony graficznej;
  • łamanie kluczowego tekstu pytaniami dotyczącymi osobistych spostrzeżeń i doświadczeń ucznia;
  • poprzedzić napisanie sprawy pytaniami wskazującymi, jak to przeczytać;
  • zastąpienie obszaru tekstu jakąkolwiek listą statystyczną, obrazkiem, wykresem albo fotografią z połączonym właściwym zestawem ćwiczeń;
  • ograniczanie gotowych twierdzeń i wyjaśnień na korzyść prywatnych myśli ucznia.

Znaczenie innych funkcji w edukacji

Wszystkie wymienione rodzaje ograniczania funkcji informacyjnej występują już w podręcznikach do przeznaczonych do użytku szkolnego od co najmniej dwudziestu lat. Te również, choć z bardzo odmiennym znaczeniem, mają na celu dowolne stopniowe przejście z funkcją informacyjną bezpośrednio do innych możliwości podręcznikowych, głównie badawczych, samokształceniowych, a także transformacyjnych.

Szkoła autorstwa freepik - pl.freepik.com

Czytaj dalej »